بازار خودرو ایران طی هفتههای اخیر تحت تاثیر دو عامل مهم قرار گرفته است؛ افزایش شدید نرخ ارز و کاهش محسوس تولید خودرو. همزمانی این دو متغیر باعث شده قیمت خودرو در بازار آزاد به سطوح بیسابقهای برسد و احتمال کاهش قیمت در...
کارشناسان معتقدند تا زمانی که وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور به ثبات نرسد، بازار خودرو همچنان با نوسان همراه خواهد بود و پیشبینی دقیق از آینده قیمتها امکانپذیر نیست.
در صنعت خودروسازی ایران، نرخ ارز یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده هزینه تولید است. هرچند بسیاری از خودروها در داخل کشور مونتاژ یا تولید میشوند، اما بخش قابل توجهی از قطعات و مواد اولیه همچنان وابسته به واردات است.
برآوردها نشان میدهد سهم قطعات وارداتی در خودروهای داخلی و مونتاژی بین ۴۰ تا ۶۰ درصد است. به همین دلیل، افزایش نرخ ارز بهطور مستقیم هزینه تولید را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، اختلاف قابل توجه میان نرخ ارز مبنای محاسبات کارخانهها و نرخ ارز بازار آزاد، فشار مضاعفی بر خودروسازان وارد کرده است. این اختلاف باعث میشود قیمت فروش کارخانه متناسب با هزینههای واقعی تولید افزایش پیدا نکند و در نتیجه تولید برخی محصولات برای خودروسازان زیانده شود.
پیامد این شرایط عبارت است از:
طبق آمار منتشرشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تولید خودرو در سهماهه نخست سال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.
به معنای دیگر، دهها هزار دستگاه خودرو کمتر وارد بازار شده و همین کاهش عرضه، در شرایطی که تقاضا همچنان بالاست، زمینه افزایش قیمتها را فراهم کرده است.
در چنین بازاری خودرو تنها یک کالای مصرفی نیست؛ بلکه بسیاری از خریداران آن را ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه خود میدانند. همین موضوع باعث میشود هر افزایش نرخ ارز، علاوه بر افزایش هزینه تولید، انتظارات تورمی را نیز تقویت کند و قیمتها بیش از گذشته رشد کنند.
کاهش تولید تنها بازار خودروهای صفر کیلومتر را تحت تاثیر قرار نمیدهد.
وقتی عرضه خودروهای جدید کاهش پیدا میکند، تقاضا به سمت خودروهای دستدوم منتقل میشود و در نتیجه قیمت خودروهای کارکرده نیز افزایش مییابد.
ادامه این روند میتواند پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد:
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است در شرایط فعلی مهمترین عامل تعیینکننده مسیر بازار، تحولات سیاسی و اقتصادی است.
به گفته او، کاهش مقطعی نرخ ارز لزوماً به معنای آغاز روند نزولی قیمت خودرو نیست؛ زیرا عوامل متعددی همزمان بر بازار تاثیر میگذارند که مهمترین آنها عبارتاند از:
وی همچنین به ابهام موجود در سیاستهای ارزی اشاره میکند و معتقد است تولیدکنندگان برای تامین قطعات با محدودیتهای متعددی روبهرو هستند. از یک سو دسترسی به ارز رسمی محدود است و از سوی دیگر امکان تامین آزاد ارز نیز وجود ندارد؛ موضوعی که هزینه تولید را افزایش میدهد و برنامهریزی برای تولید را دشوار میکند.
از نگاه کارشناسان، خریداران در شرایط فعلی با یک تصمیم دشوار روبهرو هستند.
اگر شرایط سیاسی بهبود پیدا کند و نرخ ارز کاهش یابد، احتمال تخلیه بخشی از حباب قیمت خودرو وجود دارد. اما اگر روند تورمی و رشد نرخ ارز ادامه پیدا کند، قیمتها نیز میتوانند افزایش بیشتری داشته باشند.
همین ابهام باعث شده بسیاری از مصرفکنندگان خرید خود را به تعویق بیندازند و بازار با کاهش تقاضای واقعی روبهرو شود.
مرتضی مصطفوی، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است افت تولید تنها به افزایش نرخ ارز مربوط نمیشود و سه عامل اصلی بهصورت همزمان در این موضوع نقش دارند.
این عوامل عبارتاند از:
به گفته او، اگر صنعت خودرو از ساختار تولید داخلی قدرتمندتری برخوردار بود، شوکهای ناشی از محدودیتهای تجاری نمیتوانست چنین تاثیر بزرگی بر تولید بگذارد.
یکی از پرسشهای مهمی که مطرح میشود این است که اگر میزان داخلیسازی خودروها افزایش یافته، چرا با هر اختلال در واردات، تولید کاهش پیدا میکند؟
به اعتقاد مصطفوی، بخشی از صنعت خودرو همچنان وابستگی قابل توجهی به واردات قطعات، مواد اولیه و فعالیتهای مونتاژی دارد. به همین دلیل هرگونه محدودیت در تامین ارز یا تجارت خارجی، مستقیماً بر تولید اثر میگذارد.
یکی دیگر از موضوعاتی که کارشناسان بر آن تاکید دارند، نبود یک سیاست مشخص برای مدیریت بازار خودرو است.
در حال حاضر هنوز پاسخ روشنی برای برخی پرسشهای اساسی وجود ندارد؛ از جمله:
نبود پاسخ روشن به این پرسشها باعث شده فضای بازار همچنان با نااطمینانی همراه باشد و زمینه برای فعالیت واسطهها و سفتهبازان فراهم شود.
بررسی مجموعه شرایط موجود نشان میدهد آینده بازار خودرو بیش از هر زمان دیگری به متغیرهای اقتصادی و سیاسی وابسته شده است.
از یک سو، افزایش نرخ ارز، رشد هزینه تولید، محدودیتهای تامین قطعات و کاهش تولید میتوانند قیمت خودرو را در مسیر صعودی نگه دارند. از سوی دیگر، اگر شرایط سیاسی بهبود پیدا کند و نرخ ارز کاهش یابد، امکان تخلیه بخشی از حباب قیمتی بازار وجود خواهد داشت.
در مجموع، تا زمانی که تکلیف سیاستهای ارزی، وضعیت تولید، واردات و فضای اقتصادی کشور مشخص نشود، انتظار شکلگیری یک روند پایدار کاهشی در بازار خودرو چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد و بازار همچنان با نوسانات مقطعی و عدم قطعیت همراه خواهد بود.
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد
این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.
در این مطلب اطلاعات، جزئیات و نکات مرتبط با چرا قیمت خودرو در ایران همچنان صعودی است؟ بررسی نقش دلار و افت تولید بررسی شده است.
جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به خودرو در این گزارش ارائه شده است.
برچسب:
نویسنده: امیر علوی