تسمه دینام یک قطعه لاستیکی حیاتی در موتور است که نیروی چرخشی میللنگ را به دینام، واتر پمپ، پمپ فرمان و کمپرسور کولر منتقل میکند. بهترین زمان تعویض تسمه دینام بین 70,000 تا 100,000 کیلومتر یا هر 4 الی 5 سال یکبار است. همچنین در صورت مشاهده علائمی مثل صدای جیرجیر، سفت شدن فرمان، کاهش شارژ باتری یا ترکخوردگی سطح تسمه، این قطعه باید سریعاً تعویض شود تا از جوش آوردن موتور یا خوابیدن باتری جلوگیری گردد.
دینام خودرو یکی از مباحث مهم در دوره آموزش برق خودرو است که بهصورت تخصصی در دوره های آموزش مکانیک خودرو دپارتمان اتومکانیک و به شکل کاملاً عملی در کارگاههای مجهز آموزشگاه فن آموزان آموزش داده میشود. این دورهها تحت نظارت سازمان فنی و حرفهای برگزار شده و با ارائه مدرک معتبر، کارآموزان را برای ورود به بازار کار آماده میکند. در این مقاله نیز تلاش کردهایم به بررسی مهمترین موارد خرابی، دلایل بروز مشکل و زمان مناسب تعویض دینام بپردازیم تا بتوانید از آسیبهای پرهزینه به خودرو جلوگیری کنید. برای آشنایی بیشتر با سرفصلهای دوره و اطلاعات کامل آموزشی، میتوانید روی تصویر مربوطه کلیک کنید یا با آموزشگاه تماس بگیرید:
اگر به مباحث برق خودرو علاقمند هستید ودوست دارید بتوانید مشکلات خودرو را به صورت حرفه ای در کمترین زمان شناسایی و برطرف کنید، پیشنهاد میکنیم حتما در دوره آموزش برق خودرو شرکت کنید.
نقش دینام و تسمه دینام در خودرو چیست؟
دینام خودرو یک ژنراتور الکتریکی است که با تبدیل انرژی مکانیکی موتور به برق، وظیفه شارژ باتری و تأمین برق تجهیزات الکتریکی خودرو را بر عهده دارد. این قطعه از طریق تسمه دینام به حرکت در میآید و بدون عملکرد صحیح آن، سیستم برق خودرو دچار اختلال میشود.
بیشتر بخوانید: اگر میخواهید با ساختار داخلی و نحوه تولید برق در این قطعه بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله دینام خودرو چیست و چگونه کار میکند؟ را مطالعه کنید.
تسمه دینام نیروی چرخشی موتور را به دینام و سایر قطعاتی مثل کمپرسور کولر و در برخی خودروها پمپ هیدرولیک و واترپمپ منتقل میکند. در بیشتر خودروهای جدید بازار ایران از تسمههای چندشیار (شیاری) استفاده میشود که توان انتقال نیرو را به چند بخش بهصورت همزمان فراهم میکنند. این تسمهها معمولاً از جنس EPDM ساخته میشوند که در برابر حرارت و اصطکاک مقاومت بالایی دارد، اما با گذشت زمان دچار ترکخوردگی و افت عملکرد میشود.
پولیها و تسمهسفتکنها نیز وظیفه هدایت و تنظیم کشش تسمه را بر عهده دارند تا از لغزش یا پارگی جلوگیری شود. علائمی مانند سوت کشیدن تسمه، ترک سطحی یا افت ولتاژ باتری میتواند نشانه خرابی آن باشد. در صورت پارگی تسمه دینام، شارژ باتری قطع شده و خودرو بهسرعت دچار خاموشی یا اختلال کامل در سیستم برق خواهد شد.
موتور خودروی شما چندین تسمه دارد. تعداد تسمه هایی که موتور شما دارد به موارد زیر بستگی دارد که عبارتند از:
تسمه تایم، یک تسمه دندانه ای است که با تسمه زنجیر های قدیمی جایگزین شده است. از طریق چندین پولی به میل لنگ و میل بادامک متصل می شود. تسمه تایم دو کار دارد که نیروی میل بادامک موتور را تامین کرده و آن را با میل لنگ هماهنگ نگه می دارد و تضمین می کند که دریچه ها در زمان مناسب باز و بسته می شوند. به همین دلیل به آن تسمه تایم می گویند.
دقت کنید که بازه تعویض تسمه دینام با تسمه تایم متفاوت است. برای آگاهی دقیق از علائم پارگی و زمان تعویض تسمه تایم در خودروهای مختلف حتماً بازدیدهای دورهای را جدی بگیرید. در حالی که تسمه تایم معمولاً بین 70,000 تا 100,000 کیلومتر نیاز به تعویض دارد، عمر مفید تسمه دینامهای باکیفیت (در صورت نبود نشانه خرابی) میتواند بین 100,000 تا 150,000 کیلومتر باشد. با این حال، بازدید دورهای هر 20,000 کیلومتر برای اطمینان از عدم وجود ترک یا چربی روی تسمه الزامی است.
واتر پمپ ها تقریبا به همان اندازه کار می کنند. تعویض تسمه تایم و واتر پمپ با هم همیشه عاقلانه است و توصیه می شود واتر پمپ را حتی اگر قطعه هنوز به خوبی کار می کند هنگام تعویض تسمه تایم تعویض کنید، چرا که احتمال اینکه واتر پمپ قبل از فرسودگی تسمه تایم بعدی از کار بیفتد زیاد است.
در خودروهای قدیمی، تسمه فن وظیفه انتقال نیرو به واترپمپ و فن رادیاتور را بر عهده دارد و به گردش مایع خنککننده و خنک شدن موتور کمک میکند. پاره شدن این تسمه باعث از کار افتادن سیستم خنککاری و بالا رفتن سریع دمای موتور میشود که میتواند آسیب جدی به پیشرانه وارد کند.
در خودروهای قدیمی برای هر بخش مثل دینام، واترپمپ یا پمپ هیدرولیک یک تسمه جداگانه وجود داشت که هم فضای بیشتری اشغال میکرد و هم نگهداری آن سختتر بود. در خودروهای جدید، این سیستم با تسمه سرپانتین یا همان تسمه دینام جایگزین شده است که با یک طراحی یکپارچه، همه لوازم جانبی موتور را بهصورت همزمان به حرکت در میآورد و باعث سادهتر شدن ساختار موتور و افزایش بازده و اطمینان در سیستم انتقال نیرو میشود؛ همان موضوعی که در بخشهای قبل بهطور کامل توضیح داده شد.
شل بودن تسمه دینام می تواند مشکل ساز باشد و عملکرد دینام در خودرو را مختل کند و توانایی آن را به طور کامل محدود کند. یعنی می تواند منجر به طیف وسیعی از مشکلات، از جمله نقص در عملکرد الکتریکی و عدم کارکرد کامل شود.
ارزیابی منظم عملکردی تسمه تایم و تسمه دینام و عملکرد موتور می تواند به شما کمک کند تا قبل از اینکه مشکلات بیشتری برای خودروی خود و رانندگی با آن را تجربه کنید، به رفع این مشکلات بپردازید که ممکن است بر توانایی عملکردی موتور یا خرابی آن نیز تاثیر بگذارد. البته گاهی این مشکلات مستقیماً به خود دینام برمیگردد؛ برای تفکیک این مشکلات، بررسی علت و علائم خرابی دینام خودرو ضروری است. در ادامه، برخی از علائم اصلی شل بودن تسمه دینام را می آوریم که عبارتند از:
این صدا اگر از تسمه دینام باشد، ممکن است بتوانید در حین کار ماشین صداهایی شبیه به جیغ را بشنوید. این امر به ویژه در آب و هوای سرد و مناطقی که دارای آب و هوای سردتر هستند بیشتر صادق می باشد.
معمولا این صدا از قرار نگرفتن درست تسمه در سر جای خودش در سیستم می آید که اغلب یکی از اولین علائم قابل توجه برای شل بودن تسمه است. حتی ممکن است با نشان دادن چراغ هشدار باتری روی داشبورد خودرو نیز همراه باشد یا نباشد. در این شرایط تشخیص اینکه مشکل از تسمه است یا نیاز به بررسی علائم خرابی باتری ماشین دارید، به کمک یک مکانیک مشخص میشود.
علائم این نوع از خرابی ها یا نقص ها، بسته به شدت مشکلات مرتبط با تسمه دینام شما می تواند متفاوت باشد. در بسیاری از خودروها، این مورد می تواند خودش را با مشکلاتی که باعث سوسو زدن یا از کار افتادن چراغ های خودرو باشد نشان دهد.
کم نور شدن چراغ ها و یا اختلال در عملکرد الکتریکی خودرو نیز از جمله این موارد می تواند باشد که در این حالت، ممکن است بر توانایی عملکردی موتور یا خرابی آن نیز تاثیر بگذارد که در صورت عدم رسیدگی با خرابی های بیشتری در بخش برقی خودور خود را نشان می دهد. بنابراین اگر خودرو هنگام رانندگی با قطع و وصل شدن برق یا خاموش و روشن شدن ناگهانی تجهیزات برقی مواجه میشود، پیشنهاد میکنیم مقاله علت قطع و وصل برق خودرو در حین حرکت را نیز مطالعه کنید.
اگر شل بودن تسمه دینام به این نقطه رسید، به این معنی است که آسیب یا خرابی به اندازه کافی زیاد است که عملکرد موتور ماشین را به خطر می اندازد که اگر به آن رسیدگی نشود، می تواند منجر به آسیب های جبران ناپذیری شود. این مورد باید توسط مکانیک و متخصص خودرو به صورت کامل بررسی باشد.
از آنجا که پمپ هیدرولیک نیروی خود را از تسمه سرپانتین میگیرد، شل شدن یا پاره شدن تسمه باعث از کار افتادن تقویتکننده فرمان و سفت شدن شدید آن میشود.
در بسیاری از خودروها، واترپمپ بهوسیله تسمه دینام به حرکت درمیآید. اگر این تسمه پاره یا دچار خرابی شود، گردش مایع خنککننده متوقف شده و آمپر موتور بهسرعت بالا میرود؛ در نتیجه موتور داغ میکند و احتمال سوختن واشر سرسیلندر و سایر آسیبهای پرهزینه افزایش مییابد. به همین دلیل، خرابی واترپمپ یکی از مهمترین علتهای بالا رفتن آمپر موتور ماشین و جوش آوردن ماشین در هوای سرد و گرم نیز محسوب میشود.
اگر تسمه دینام علائمی مانند ترکخوردگی، ساییدگی، ریشریش شدن یا صدای جیرجیر از خود نشان دهد، زمان تعویض آن فرا رسیده است. یکی از رایجترین نشانهها، شنیدن صدای سوت یا جیرجیر هنگام روشن کردن خودرو یا شتابگیری است. همچنین وجود ترک روی سطح تسمه یا جدا شدن شیارهای آن نشان میدهد که تسمه به پایان عمر مفید خود نزدیک شده و ممکن است هر لحظه پاره شود.
پارگی تسمه دینام هنگام رانندگی، بهویژه در جاده یا بزرگراه، میتواند باعث از کار افتادن دینام، توقف گردش واترپمپ در برخی خودروها و بروز مشکلات جدی در سیستم برق و خنککاری موتور شود؛ به همین دلیل، با مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است تسمه را هرچه سریعتر بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.
اگر بررسیها نشان داد تسمه دینام خودرو فرسوده، ترکخورده یا آسیبدیده است، بهتر است آن را با یک تسمه باکیفیت و متناسب با مدل خودروی خود تعویض کنید. استفاده از تسمه نامناسب یا بیکیفیت میتواند باعث لغزش، پارگی زودهنگام و آسیب به قطعاتی مانند دینام، واترپمپ یا کمپرسور کولر شود.
اگرچه تعویض تسمه دینام در برخی خودروها کار پیچیدهای نیست، اما تنظیم صحیح مسیر عبور تسمه و میزان کشش آن اهمیت زیادی دارد؛ به همین دلیل، اگر تجربه کافی ندارید، بهتر است پیش از تعویض از یک مکانیک متخصص نظر بگیرید یا این کار را به تعمیرکار بسپارید تا از بروز آسیبهای بعدی و هزینههای اضافی جلوگیری شود.
نکته مهم: به دلیل پیچیدگی مسیر تسمه در سیستمهای سرپانتین (مارپیچ) و حساسیت تنظیم سفتکن (Tensioner)، تعویض این قطعه حتماً باید توسط مکانیک متخصص انجام شود.
نوشته تسمه دینام چیست و زمان تعویض آن چه موقع است اولین بار در آموزشگاه فنی و حرفه ای فن آموزان. پدیدار شد.
برچسب:
نویسنده: امیر علوی