دولت در حال مرور و اجرای تدریجی سیاستهای نوین برای مدیریت مصرف بنزین و اصلاح شیوه توزیع یارانه سوخت است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهوری، بیان کرده نرخ چهارم بنزین پس از انجام مرورهای کارشناسی و هماهنگی با نهادهای مرتبط در دولت تعیین شده است؛ با این حال، اجرای آن در استان کرمان به دلیل نبود هماهنگی با دولت متوقف شد.
مبحث بها بنزین به دلیل تأثیر مستقیم آن بر هزینه حملونقل و از سوی دیگر اثرگذاری غیرمستقیم بر بها کالاها و خدمات، از حساسیت بالایی برخوردار است. بر همین اساس، دولت تأکید دارد اصلاحات مربوط به سهمیه و بها سوخت باید به شکل تدریجی و با هماهنگی دستگاههای مسئول انجام شود.
طبق اظهارات معاون اول رئیسجمهوری، نرخ چهارم بنزین در دولت تعیین شده است، اما تعیین نرخ به معنای آغاز فوری اجرای آن نیست. اجرای این سیاست به هماهنگی میان دولت و نهادهای مرتبط نیاز دارد و تصمیمگیری درباره زمان و نحوه اجرا همچنان در حال پیگیری است.
عارف گفته است پس از انجام مرورهای کارشناسی و تعامل با نهادهای امنیتی، سایر قوا و دستگاههای مرتبط، نرخ نوین تعیین شده است. با توجه به حساسیت ارزش سوخت، دولت قصد دارد پیش از اجرای آن، آثار اقتصادی و اجتماعی این تصمیم را تحلیل کند.
در حاصل، در شرایط فعلی نمیتوان زمان مشخصی برای اجرای سراسری نرخ چهارم بنزین عنوان کرد.
یکی از دلایل اصلی تغییر سیاست سوخت، فاصله قابل توجه میان تولید و مصرف بنزین در کشور است. بر پایه آمار اعلامشده از سوی عارف، تولید روزانه بنزین حدود ۱۱۰ میلیون لیتر و مصرف روزانه نزدیک به ۱۴۰ میلیون لیتر است.
این اختلاف به معنای کسری روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر بنزین است که برای تأمین آن باید سوخت وارد کشور شود. نکته مهم این است که بنزین وارداتی نیز در نهایت با سازوکار یارانهای در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد.
دولت معتقد است ادامه این روند از نظر اقتصادی پایدار نیست و بخشی از یارانه سوخت به جای اقشار کممصرف و کمدرآمد، به مصرفکنندگان پرمصرف میرسد. به همین دلیل، اصلاح تدریجی نظام یارانه بنزین در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته معاون اول رئیسجمهوری، دولت پیش از تعیین نرخ بهروز، از طریق اصلاح سهمیهها توانسته حدود ۱۰ میلیون لیتر در روز از مصرف بنزین کم کند.
این رویکرد بیانگر است سیاست دولت فقط بیشتر شدن نرخ نیست و مدیریت میزان مصرف نیز بخش مهمی از برنامه اصلاح نظام سوخت محسوب میشود. افت تدریجی سهمیههای مازاد میتواند یکی از ابزارهای کنترل مصرف باشد، هرچند اثر نهایی آن به نحوه اجرا و واکنش مصرفکنندگان بستگی خواهد داشت.
استان کرمان قرار بود به عنوان یکی از محلهای اجرای آزمایشی سیاست بهروز بنزین انتخاب شود. طبق شرحات عارف، اقدامات داوطلبانهای که پیش از این در استان انجام شده بود، کم شدن حدود ۱۱ درصدی مصرف سوخت را به همراه داشت و همین محور زمینه اجرای پایلوت طرح بهروز را فراهم کرد.
با این حال، اجرای طرح در کرمان بدون هماهنگی دقیق با دولت انجام شد و پس از رسانهای شدن مسئله، دستور توقف آن صادر شد.
عارف در ادامه عنوان کرده نرخی که در استان کرمان مطرح شده بود با نرخ مورد نظر دولت تفاوت داشته است. از نگاه دولت، سیاست مربوط به نرخ و سهمیه بنزین باید به صورت هماهنگ و پس از اطلاعرسانی مناسب اجرا شود و تصمیمگیری استانی نمیتواند جایگزین سیاست ملی در این زمینه شود.
یکی از نکات مهم در اظهارات معاون اول رئیسجمهوری، وضعیت سهمیههای فعلی بنزین است. عارف بیان کرده دولت برنامهای برای نزول سهمیه اول بنزین ندارد.
در مقابل، سهمیه دوم بنزین قرار است به صورت تدریجی کم شدن پیدا کند. بنابراین در صورت اجرای این برنامه، دگرگونیها مربوط به سهمیه دوم خواهد بود و سهمیه اول طبق اظهارات فعلی دولت کم شدن نمییابد.
عارف در ادامه بابت اطلاعرسانی نشدن درباره افت سهمیه دوم از مردم عذرخواهی کرده است.
اظهارات معاون اول رئیسجمهوری بیانگر است اصلاح بها بنزین بخشی از یک برنامه بلندمدتتر برای تغییر شیوه پرداخت یارانه سوخت است. دولت اظهار داشته هدف نهایی، هدایت یارانه به سمت مصرفکننده نهایی و اقشار آسیبپذیر است.
در این چارچوب، حرکت به سمت آزادسازی نرخها نیز در بلندمدت مطرح شده است. با این حال، اجرای چنین سیاستی به تصمیمات بیشتری در سطح دولت و در برخی موارد به تحلیل در جلسه سران قوا یا شورای عالی امنیت ملی نیاز دارد.
به همین دلیل، نباید تعیین نرخ چهارم را به معنای آزادسازی مفصل بها بنزین در کوتاهمدت تلقی کرد. آنچه تاکنون آشکار شده، تعیین یک نرخ نوین در دولت و پیگیری اجرای تدریجی سیاست اصلاح یارانه و مدیریت مصرف سوخت است.
تغییر ارزش یا سهمیه بنزین میتواند برای مالکان خودرو اهمیت زیادی داشته باشد. رشد هزینه سوخت مستقیماً هزینه استفاده از خودرو را بالا میبرد و در خودروهای پرمصرف اثر بیشتری خواهد داشت.
از سوی دیگر، سوخت تنها یکی از هزینههای مرتبط با خودرو است. بیشتر شدن هزینه حملونقل میتواند به شکل غیرمستقیم بر ارزش قطعات، خدمات، حمل خودرو و سایر هزینههای مرتبط با بازار خودرو نیز اثر بگذارد.
با این حال، میزان این تأثیر به نرخ نهایی، نحوه تخصیص سهمیهها و زمان اجرای طرح بستگی دارد و تا زمانی که تبیینات نهایی اعلام نشود، نمیتوان درباره اثر دقیق آن بر هزینههای خانوار یا بازار خودرو قضاوت کرد.
طبق آخرین اظهارات معاون اول رئیسجمهوری، نرخ چهارم بنزین در دولت تعیین شده، اما اجرای آن نیازمند هماهنگی با دستگاههای مرتبط است. اجرای آزمایشی این سیاست در استان کرمان نیز به دلیل نبود هماهنگی با دولت متوقف شده است.
در بخش سهمیهها، دولت اظهار داشته سهمیه اول کم شدن پیدا نمیکند و کم شدن سهمیه دوم به صورت تدریجی دنبال خواهد شد. در کنار این اقدامات، اصلاح نظام یارانه بنزین و حرکت به سمت مدیریت مصرف و در نهایت اصلاح بهاها همچنان در دستور کار دولت قرار دارد.
اولین نفر باشید که دیدگاه خود را می نویسد
برچسب:
نویسنده: امیر علوی